Diễn đạt ý định và mong muốn với たい và ほしい

Trong bài này, chúng ta sẽ học ba cách để diễn đạt mong muốn hoặc ý định trong tiếng Nhật.

Thể ý chí (volitional form) おう／よう dùng để nói rằng bạn muốn làm hoặc sẽ làm điều gì đó, hoặc để rủ rê người khác kiểu như “hãy cùng X nào”. Nó cũng được dùng trong các cấu trúc phức để nói về hành động mang tính chủ động.
Với động từ godan, thể ý chí là -ou.
Với động từ ichidan, thể ý chí là よう.
Cách phát âm là “ô kéo dài”, không phải là お cộng với う.

行こう
Đi thôi.

行こうか
Hay là mình đi nhé?

食べようと思う
Tôi nghĩ là mình sẽ ăn.

Lưu ý: Chúng ta sẽ học cách dùng と với 思う trong một phần sau, nên hiện tại không cần quá bận tâm.

Thể ý chí của です là でしょう, và của だ là だろう. Những dạng này thường dùng để “gợi ý” một ý tưởng, suy đoán hoặc khả năng.

いいでしょう
Tốt mà, phải không?

犬だろうと、猫だろうと、なんでも問題ありません   
Có lẽ là chó, có lẽ là mèo, gì cũng không thành vấn đề.

Cách thứ hai để diễn đạt mong muốn là たい. たい là một trợ từ mang tính chất giống tính từ い, và gắn vào động từ giống như ます.

死にたい
Tôi muốn chết.

アイスが食べたい
Tôi muốn ăn kem.

Trong ví dụ cuối, を cũng có thể dùng thay cho が. Về việc dùng が hay を, たい hoạt động khá giống với thể khả năng. Cả が hoặc を đều có thể đánh dấu đối tượng của mong muốn, dù một số động từ có thể thiên về một cách dùng hơn. Bạn không cần cố ghi nhớ, chỉ cần biết rằng cách dùng này tồn tại và là tiếng Nhật hợp lệ.

Cách cuối cùng để diễn đạt “muốn” là dùng 欲しい, một tính từ い.

アイスがほしい
Tôi muốn kem.

Lưu ý: Tương tự như たい, ほしい cũng thuộc nhóm “tính từ đặc biệt” nơi が thường đánh dấu đối tượng mong muốn và đôi khi có thể thay bằng を. Tuy nhiên, khác với たい, dạng をほしい kém tự nhiên và ít được chấp nhận hơn nhiều. Bạn vẫn có thể thấy nó, nhưng nhiều người sẽ cho rằng đó là tiếng Nhật gượng gạo. Tốt nhất là tránh dùng.

Một điểm đặc biệt nữa của ほしい là nó có thể đứng sau dạng て của động từ để tạo yêu cầu hoặc mệnh lệnh nhẹ.

その話はやめてほしい
Tôi muốn bạn ngừng nói về chuyện đó.

Cách nói này có thể nghe gián tiếp và ít trực diện hơn so với てください, và cũng có thể dùng để đưa ra lời khuyên chung về việc bạn muốn người khác làm gì từ góc nhìn của mình. Điều quan trọng cần nhớ là: dùng がほしい khi nói về mong muốn của bản thân, và dùng てほしい khi nói về điều bạn muốn người khác làm.